Mô hình khẩu phần ăn cân bằng dinh dưỡng cho bé

Bài được lấy từ nguồn của trang https://www.facebook.com/notes/nuôi-con-không-phải-là-cuộc-chiến/mô-hình-khẩu-phần-ăn-cân-bằng-dinh-dưỡng/643131802407010

Mô hình khẩu phần ăn cân bằng dinh dưỡng

17 เมษายน 2014 เวลา 20:55 น.

Mẹ luôn băn khoăn tự hỏi lượng rau củ quả bé ăn hàng ngày bao nhiêu là đủ, bé ăn các nhóm thực phẩm đã đủ chưa, và bé có đang bị thiếu nhóm thức ăn nào? Mẹ hãy cùng tham khảo mô hình My Plate*, được khuyến nghị sử dụng bởi Chính Phủ Hoa Kỳ để trang bị cho mình kiến thức hữu ích trong việc xây dựng bữa ăn hàng ngày cho bé nhé.

Các nhóm thực phẩm cần thiết trong ngày
1. Ngũ cốc:
Đây được xem là nguồn cung cấp năng lượng chính và cũng chiếm tỷ lệ lớn trong khẩu phần ăn hàng ngày của bé. Trên thực tế, ngũ cốc được chia làm 2 dạng: nguyên cám và tinh chế. Nguyên cám là các loại như gạo lức, bánh mì đen … và tinh chế là các loại gạo đã chà trắng, bánh mì trắng… Các mẹ nên cho bé ăn nhiều ngũ cốc nguyên cám vì phần vỏ lụa, cám và mầm trong ngũ cốc nguyên cám giàu vitamin nhóm B, chất hóa thực vật, vitamin E và một số chất béo thiết yếu…
2. Chất đạm:
Chất đạm là thành phần dinh dưỡng quan trọng, là nhóm chất cung cấp nguyên liệu giúp cơ thể bé xây dựng, duy trì và sửa chữa các mô, tham gia vào thành phần cơ bắp, máu, kháng thể và các tuyến bài tiết, nội tiết…Đây là loại chất dinh dưỡng cung cấp 10 - 15% năng lượng cho cơ thể mà không một loại chất dinh dưỡng nào có thể thay thế được. Chất đạm có trong các loại thịt, cá, hải sản và các loại đậu như đậu nành. Mỗi tuần, mẹ nên chọn ít nhất hai lần cá hay hải sản trong thực đơn của bé, các loại đậu nên là một phần trong khẩu phần ăn thường xuyên
 3. Rau củ và trái cây:

Được chia làm 5 phân nhóm theo màu sắc dựa vào vào thành phần dinh dưỡng và lợi ích mang lại cho cơ thể:
- Nhóm màu xanh như bông cải xanh, cải bó xôi, táo xanh…
- Nhóm đỏ như cà chua chín, dưa hấu, sơ-ri, dâu…
- Nhóm vàng cam như khoai tây, bắp ngô, cà rốt, bí ngô, cam tươi, chuối, xoài chín, dứa…
- Nhóm màu tím như cà tím, bắp cải tím, nho tím, mận khô, quả mâm xôi,
- Nhóm màu trắng: nấm, củ cải, sup-lơ trắng chuối, lê…
Theo My Plate, mẹ cần đảm bảo rau củ và trái cây nên chiếm 50% lượng khẩu phần ăn hàng ngày của trẻ để cung cấp cho bé đầy đủ các vitamin, chất khoáng, chất xơ và chất hóa thực vật cần thiết cho sự phát triển toàn diện về thể chất và trí tuệ. Các mẹ nên cho bé ăn đa dạng các loại rau củ và trái cây, ít nhất là từ 2 loại rau củ từ mỗi màu cho bé, tỷ lệ phần rau nên chiếm nhiều hơn phần trái. Mặc dù có thể sử dụng rau củ quả tươi, đông lạnh, hoặc sấy khô nhưng các mẹ phải nhớ nguyên tắc là cho bé ăn cả phần xác thay vì chỉ ép lấy nước. Trong nước ép hầu như chỉ còn đường là chủ yếu, các chất dinh dưỡng khác chủ yếu nằm ở phần xác.
4. Sữa:
Sữa là thực phẩm không thể thiếu trong thực đơn hàng ngày của bé, được khuyên đưa vào khẩu phần ăn hàng ngày để giúp đa dạng hóa, cân đối hóa khẩu phần ăn hàng ngày. Tùy theo độ tuổi mà mẹ cân bằng cho bé lượng sữa cần thiết trong ngày, đối với bé từ 2-3 tuổi, 1 ngày bé cần 2-3 ly sữa.

Cuối tuần của chúng mình

        Cuối tuần, ấy thế mà có kẻ lúc nào cũng dậy đúng chằn chặn y như ngày thường, 6 giờ sáng đa~ hớn hở ngóc đầu dậy. Mẹ lười nên cố nằm im, không thèm mở mắt. Thấy BB ngồi ê a một mình mà không nhịn được cười. Ban đầu thấy bạn lẩm bẩm "mẹ tắt đèn đi". Lẩm bẩm một hồi vẫn không thấy mẹ phản ứng, bạn chuyển sang ngồi đọc thơ một mình. Hết thấy "thằng bờm có cái quạt mo", rồi  lại chuyển sang đọc thơ tiếng thái, giọng bi bô khiến mẹ chỉ muốn cắn một cái. Nhưng không gì hiệu lực bằng cái câu "mẹ ơi, cho con đi tè vơi' ạ" ^_^  Thế là ngày mới của chúng mình bắt đầu rồi!!! 

        Cuối tuần hôm nay hơi khác mọi khi một chút. Ấy là vì chúng mình đã hẹn hò với nhau sáng nay sẽ dẫn Bb đi thư viện để mượn sách cho cô Mỉ. Rồi thế nào mà mẹ lại chẳng tìm thấy tên sách trong cái đống mail của mẹ, vậy nên đổi kế hoạch, chúng mình dắt tay nhau đi chơi thôi. 

      Hôm nay bố mẹ dẫn BB đen một chỗ khá thú vị, rất hợp với lũ trẻ con ưa rộng rãi, thoáng mát, có đồ chơi, có nhạc, có sách, thật còn gì bằng. 

      Trong lúc đợi bố đi lấy thẻ, mẹ và BB đi loanh quanh, sờ mó cái cây này. Hai mẹ con ngước nhìn mãi. Mẹ hỏi Bb có thích không, con bảo "con thích quá", rồi hai mẹ con hát câu "cây vưaf cao eo ôi ôi là cao" 

    Rồi chúng mình ngắm trời xanh, mây trắng, mẹ bảo với BB, mây này trắng và ngon như kem sơ ri mà Bb thích vậy. Mẹ nhắc cho Bb nhớ lại câu trong quyển sách cô Mít mua cho con khi con cobf nhỏ "trời xanh, mây trắng, hoa đỏ, cỏ xanh. Gà con nói với mẹ, mẹ ơi, thế giới này thật là đẹp!"

      Ở đây được gọi là MK park (mahasarakham knowledge park), một dạng như khu vui chơi giáo dục dành cho trẻ em quy mô nhỏ. Tuy không lớn nhưng cũng có nhiều hoạt động thú vị dành cho các bé. 

        Nào là phòng học nhạc miễn phí, có giáo viên đến dạy hàng ngày. Hai bố con Bb rất thích phòng này. Bố thì thích đánh đàn, Bb thì vốn bản tính trẻ con ưa âm thanh nên được tiếp xúc với mấy cái này là bạn rất khoái. Đến đâu bố bạn cũng hỏi cặn kẽ lịch học và giới thiệu con gái, y như là BB sắp đi học đen' nơi vậy. ^_^ 

       Rồi vào phòng chơi cho các bé nhỏ. Tuy nhỏ nhưng cũng được thiết kế khá hợp lí với đu các thể loại đồ chơi, sách truyện cho các bé. Thích nhất là có lego đur các loại. 

Rồi thư viện rộng rãi với đủ các thể loại sách và truyện tranh cho bé. Phòng này bố mẹ và con đeu có thể cùng nhau thư giãn được.

Và còn nhiều phòng khác nữa như phòng chiếu phim 3D, phòng robot, phòng bảo tàng về tỉnh Mahasarakham, phòng thiên văn. Tiếc là các phòng này chỉ mở vào ngày thường nên tạm thời hôm nay con chưa được xem phần mô phỏng dải thiên hà và sự hình thành vũ trụ.  

       Nhưng không sao, được chạy đi chạy lại trong khu nhà, leo cầu thang và chạy hớn hở trên sàn gỗ mát rượi thế này cũng là một khám phá mới mẻ rồi mà. 

Một bữa ăn của BB -16 tháng

 Dạo này BB đang cắt từ 2 nap xuống còn 1 nap nên lịch ăn trưa của con hơi bị lộn xộn một chút. May sao khoảng 3 ngày nay con đã dần quen nên không quá gắt gỏng vào giờ bình thường là nap 1 nữa và lại trở về thói quen ăn uống thường ngày. 

Lịch ăn của BB thường là:

- Dậy 6 giờ sáng: ti mẹ + sữa tươi (sữa mẹ giờ ít, không đáng kể nên thường BB hay xin mẹ uống thêm 1 hộp sữa tươi nhỏ khoảng 100ml)

- 7 giờ: ngồi ăn sáng cùng bố mẹ (bố mẹ ăn gì con ăn nấy, thường là ngũ cốc, mì, xôi, ..., đơn giản, gọn nhẹ)

- 9 giờ: lót dạ (tùy vào nhu cầu của bạn, bạn xin mẹ ăn thì mẹ sẽ lấy cho còn không thì đợi ăn trưa một thể). Trong tủ lạnh nhà mình bao giờ cũng có mấy đồ ăn nhẹ cho con như là cà chua bi loại có thể ăn như kiểu salad, mận khô, ngũ cốc, hoa quả tươi. Bánh kẹo, đồ ngọt thì hoàn toàn không có vì bố mẹ không thích ăn và cũng để tập cho con thói quen ăn uống lành mạnh.

- 11 giờ: bữa trưa. Bữa này là nặng nhất vì thường có món chính, xong hoa quả tráng miệng và thêm cả sữa chua.

- 15 giờ: ti mẹ + một hộp sữa tươi 100 ml + hoa quả

- 18h: bữa tối, gồm món chính + hoa quả, xong xuôi là lên giường khò khò thôi.

Như đây là một bữa trưa cực kì đơn giản, nhanh chóng của BB gồm cá hồi và khoai tây áp chảo với bơ và bí luộc + một hộp sữa chua.

Hôm nay BB đòi ăn từ trước 11 giờ kia (chắc là do hơi buồn ngủ vì đang cắt nap nữa nên bạn khó chịu trong người đòi ăn sớm). Mẹ áp dụng bài "con chịu khó chờ thêm một chút, khi nào nghe thấy chuông đồng hồ kêu reng reng thì sẽ đén giờ ăn nhé!" Rồi hỏi, con nghe thấy chuông chưa. Bạn đang mè nheo mà cũng trả lời ngay "chưa thấy, chưa thấy" rồi lại quay sang tự chơi sticker. Được một lúc thì mẹ cho đi rửa tay và đúng khi chuông reo thì được ngồi vào bàn ăn. Bạn hăm hở chọn món thích nhất là cá hồi chén trước. :D

 Rồi bạn ăn say sưa hết cả suất mẹ chuẩn bị, ăn xong còn dốc đĩa lên liếm liếm như con mèo con thế này đây. Mà khi nào bạn đói thì dù bạn đã dùng dĩa, thìa thành thạo thì bạn vẫn cứ bảo mẹ "con bốc tay" như thường. Hừ, chắc là ăn bằng tay ngon lắm đây!!!!!!!!!!

 Xong xuôi mẹ cho BB một hộp sữa chua thạch dừa. Bạn rất khoái loại sữa chua này, luôn luôn nhăm nhe 'thạch dừa, thạch dừa" và ăn gần hết, còn lại một ít mẹ xử lí nốt.

 Ăn xong rồi thì phải tráng miệng cho đàng hoàng chứ nhỉ. Thường mẹ để sẵn cốc nước, nếu có nhu cầu (thường là tất yếu rồi) thì bạn bê lên uống liền một hơi, xong rồi còn có tiếng ực, ực, à và cười rất khoái chí. Bữa ăn của BB thường là mất khoảng 20-30 phút vì bạn còn vừa ăn vừa hỏi chuyện mẹ nữa cơ. Thế nên bữa trưa của BB bao giờ cũng vui vẻ như vậy.

Lan man tháng 9

1. Bình thường ngày con đầy tháng mẹ sẽ ghi lại những mốc phát triển quan trong cho con, nhưng ngày BB tròn 16 tháng (28/8) này thì đặc biệt lắm. Đó cũng là ngày cả nhà đưa bà nội lên chùa. Mẹ chẳng có tâm trạng để viết lách gì cả, trong đầu lúc nào cũng là hình ảnh bà nội tay đau nhưng vẫn cố mỉm cười với BB. Ở nhà ông bà nội con nhìn thấy ảnh bà. Chỉ vào ảnh con gọi "bà, bà". Bố nói với con, bà lên trời ở với các nàng tiên rồi. Bb bé bỏng có hiểu không?

Khi nào con lớn mẹ sẽ kể cho con nghe, rằng khi con mới chào đời, bà ngoại thì ở xa, chỉ có bà nội đến với con ngay từ tuần đầu. Bà đã dạy mẹ cách tắm cho con, bà dạy mẹ cách bế con để con được ợ sau mỗi lần bú no.  Dù bà chỉ ở với con ít ngày nhưng mẹ sẽ nhắc cho con nhớ là bà lúc nào cũng lo lắng và dành trọn tình thương yêu cho con. 

2. 16 tháng rưỡi, không có nhiều thay đổi ngoại trừ kĩ năng nói của con ngày càng hoàn thiện hơn và tốt lên. 

Bb đã biết đề nghị một cách lịch sự khi cần nhờ làm gì đó, thường con sẽ nói thế này:

- mẹ ơi, cho con uống nước với ạ. 

- mẹ ơi, lấy sách cho con với ạ. 

- bố ơi, bế con với ạ, ...

Khi nào con gắt gỏng, không được bình tĩnh thì mẹ sẽ hỏi, con muốn làm gì thì  con nói với bố mẹ thế nào. Rồi mẹ sẽ gợi ý giúp con để con hoàn thiện câu nói của mình.

BB đã biết miêu tả sự việc đang diễn ra:

- con nhìn thấy bố giã ớt thế là con làm điệu bộ như đang giã và quay sang nói với mẹ "bố giã ớt. Ớt cay lắm!" 

- nhìn thấy mẹ làm việc nhà là nói "mẹ quét nhà", "mẹ đánh răng", nghe thấy tiếng bạn hàng xóm khóc thì con nói "music khóc nhè" và làm điệu bộ khóc rất buồn cười

- con nghe thấy tiếng sấm con bèn quay ra nói với mẹ "sấm, trời sắp mưa", ...

BB đã biết miêu tả cảm xúc của bản thân:

- buổi sáng đi dạo trước nhà, được mẹ hái cho một bông hoa cầm chơi con liền nói "con thích hoa".

- khi được nghe mẹ kể chuyện hay hát một bài hát con thích, đôi khi là một việc gì đó khiến con vui thì con thường nói "hay quá nhỉ!". Cái từ "nhỉ" cao vút nghe rất đáng yêu. 

- khi ăn một món gì đó mà con thích con sẽ ngồi nói bằng tiếng thái อร่อยมากๆ (ngon quá nhỉ, ngon ơi là ngon) rồi còn yêu cầu bố hỏi con ăn có ngon không.

Bb đã biết trả lời câu hỏi. Mẹ thường hỏi con để biết con suy nghĩ, cảm thấy thế nào đối với mỗi việc con làm. Đây dường như đã trở thành thói quen của mẹ. Đối với mẹ, mẹ coi con là một người bạn nhỏ nên mẹ nghĩ cần tôn trọng cảm xúc cũng như suy nghĩ của con. Mẹ thường hỏi con ăn ngon không, con đã no chưa, con có muốn đi dạo với mẹ không, con có thích quyển sách này không, ... Cứ thế giờ con đã hình thành thói quen trả lời bộc lộ suy nghĩ của mình. 

3. Những ngày này thời tiết ngày càng trở nên dễ chịu. Thái Lan vẫn đang trong mùa mưa. Những chuyện buồn rồi cũng sẽ qua đi. Cuộc sống vẫn cứ tiếp diễn như nó vốn phải thế con gái bé bỏng à. Rồi con sẽ lớn lên, sẽ có chân trời riêng, những ước mơ, hoài bão và con đường riêng con cần đi. Những ngày tháng bố mẹ ở cạnh con để dạy, hướng dẫn cho con những kĩ năng sống chắc cũng sẽ trôi qua nhanh thôi, nhưng mẹ muốn con biết rằng tình yêu bố mẹ dành cho con sẽ đi cùng con suốt cuộc đời.

 (Cho một ngày nhiều lo toan). 

Tồm tốm tômmm

Bb rất mê tôm, cứ món gì dính dáng đến tôm là bạn ý chén sạch, tôm loại to thì lại càng mê, ăn rào rào và nghiến ngấu trông rất ngon lành. Đợt này siêu thị nhập về toàn tôm ngon. Vùng xa biển nên được ăn tôm biển xịn là hiếm hoi lắm. Thế nên cứ cách vài ngày lại có một món tôm cho con đỡ thèm thuồng.

Tôm xào lá hương nhu, một kiểu món thái nhưng vì bb còn nhỏ nên mẹ chỉ cho lá hương nhu với tỏi và một chút gia vị, trộn với ít nui cho có cả tinh bột. 

Tôm rang thịt ba chỉ, món này không chỉ Bb mà cả bố bạn ý cũng mê. Nước rang tôm trộn với cơm nàng cũng chén sạch 

(Hôm đấy nhìn bạn xúc cơm ăn mà mẹ hớn hở nói với bố, hoá ra BB cũng biết ăn cơm, bố thì trêu, mẹ đang xúc động kìa BB:)). Thực ra mình không đặt nặng vấn đề con phải ăn cơm vì ngoài cơm còn có rất nhiều loại ngũ cốc khác như khoai, ngô hay các loại nui. Nhưng vẫn muốn con biết ăn cả cơm đe con thích nghi được với tất cả các loaih thực phẩm và không trở thành người quá kén chọn trong việc ăn uống. Hiện tại con sẵn sàng ăn thử tất cả các món, chỉ có duy nhất cơm là hầu như con không động đến. 

Mì nấu rau củ và tôm. Có tôm nên nước dùng rất ngọt, con ăn vô cùng hào hứng, chén sạch xuất mẹ chuẩn bị

Ngoài tôm ra thì những món đơn giản như đùi gà ưop' dầu mè, rán với bơ và lá chanh, rồi sườn hầm nấu với nui con cũng rất thích. Mẹ cố gắng nấu nướng cho con với việc hạn chế dùng mắm muối đường nên tích cực dùng các loại gia vị như hạt tiêu, dầu mè, tỏi, hành, các loại lá thơm. Nước dùng để nấu cũng là vị ngọt tự nhiên từ các loại củ quả, vì sức khoẻ của con mà.